Geny pod lupą, konie pod siodłem: co nowego w hodowli i treningu
Jesień 2026 przynosi hodowcom koni szlachetnych nowe obowiązki genetyczne, a naukowcom świeże argumenty do dyskusji o tym, jak trenować młode konie bez szkody dla ich psychiki. Sprawdzamy, co się zmienia i dlaczego warto o tym rozmawiać już teraz.
01 · Genetyka i hodowla
Test na WFFS wchodzi do księgi stadnej
Ministerstwo Rolnictwa zatwierdziło zmiany w programach hodowlanych koni ras szlachetnych, w tym polskiej i wielkopolskiej, które zaczną obowiązywać od 1 października 2026 r. [1] Najgłośniejszą nowością jest obowiązek testowania ogierów rejestrowanych po 2028 r. na mutację genu PLOD1, odpowiedzialną za zespół słabych źrebiąt (WFFS) - schorzenie, które u źrebiąt homozygotycznych bywa śmiertelne. Obok tego księga główna klaczy zostanie podzielona na dwie kategorie oceny liniowej, a zmiany obejmą też nowe zasady rejestracji źrebiąt oraz szerszy zakres weterynaryjnych badań wykluczających choroby.
To sygnał, że polska hodowla koni szlachetnych idzie w stronę praktyk już dobrze znanych w hodowli koni sportowych za granicą, gdzie testowanie nosicielstwa WFFS jest standardem od lat, a wyniki testu wpływają bezpośrednio na decyzje kojarzeniowe. Dla hodowców oznacza to konkretne przygotowania organizacyjne - warto już teraz rozmawiać z lekarzami weterynarii o logistyce pobierania próbek, terminach realizacji testów i planować budżet na badania genetyczne ogierów, które mają wejść do hodowli po 2028 roku. Podział księgi klaczy na dwie kategorie oceny liniowej to z kolei zmiana, która może wpłynąć na sposób prezentowania i porównywania klaczy podczas przeglądów hodowlanych - temat, który z pewnością wróci jeszcze w dyskusjach branżowych przed wejściem przepisów w życie.
02 · Dobrostan i trening
Młode konie pełnej krwi angielskiej reagują na trening inaczej, niż zakładano
Z zupełnie innej beczki, ale równie istotne dla praktyki stajennej, jest badanie opublikowane w Frontiers in Veterinary Science. [2] Naukowcy przyjrzeli się, jak 12-tygodniowy trening przygotowawczy wpływa na zachowanie młodych koni pełnej krwi angielskiej. Wyniki są zaskakujące: konie po treningu wykazywały wyraźnie więcej aktywności ruchowej - dłużej trotowały, galopowały, a nawet częściej wierzgały - i, wbrew intuicji, chętniej eksplorowały pyskiem nowe przedmioty, choć rzadziej do nich podchodziły.
Autorzy podkreślają przede wszystkim dużą zmienność indywidualną w reakcjach koni na trening i proponują, by dobrostan młodych koni w treningu oceniać wielowymiarowo, biorąc pod uwagę różne typy zachowań jednocześnie, a nie na podstawie pojedynczego wskaźnika behawioralnego. To ważny głos w dyskusji, którą prowadzą zarówno trenerzy młodzieży wyścigowej, jak i hodowcy koni sportowych zastanawiający się, jak wcześnie i jak intensywnie zaczynać pracę pod siodłem czy w ogłowiu treningowym, tak by wzmożona aktywność ruchowa czy eksploracyjna nie była mylona z pogorszeniem dobrostanu - albo odwrotnie, by subtelne sygnały stresu nie umknęły uwadze.
Oba tematy, choć z pozoru odległe - genetyka hodowlana i psychologia treningu młodych koni - łączy jedno: coraz większa precyzja, z jaką branża konna podchodzi do dobrostanu koni, od poziomu molekularnego aż po codzienną pracę w stajni i na padoku.
Podsumowanie
Podsumowanie
Nowe wymogi genetyczne w programach hodowlanych i świeże dane o zachowaniu młodych koni w treningu to dokładnie ten rodzaj tematów, które warto przedyskutować na żywo z hodowcami, lekarzami weterynarii i trenerami. Zapraszamy na Horse Pro Forum - Targi Dobrostanu Koni i Wyposażenia Stajni, gdzie znajdziecie przestrzeń do takich rozmów oraz praktyczne rozwiązania dla stajni i hodowli.
Zaproszenie
Nowe testy genetyczne w hodowli i badania nad dobrostanem młodych koni w treningu to tematy, które najlepiej omówić z ekspertami na żywo. Odwiedź Horse Pro Forum - Targi Dobrostanu Koni i Wyposażenia Stajni i porozmawiaj z hodowcami, lekarzami weterynarii oraz trenerami o tym, jak wdrażać te zmiany w praktyce. Zobacz też najnowsze rozwiązania i wyposażenie wspierające zdrowie i dobrostan koni w Twojej stajni.
Horse Pro Forum 2026Przypisy
[1] Polski Związek Hodowców Koni (pzhk.pl) — https://www.pzhk.pl/2026/09/uwaga-zmiany-w-programach-hodowlanych-koni-ras-szlachetnych/[2] Frontiers in Veterinary Science — https://www.frontiersin.org/journals/veterinary-science/articles/10.3389/fvets.2026.1927282/full